کاهش تولید، قیمت ۴ برابری و فروش کال
برداشت پسته در شهرستان نی‌ریز پایان یافته، اما فعالان میدان و مسئولان بخش کشاورزی از افت محسوس تولید در کنار افزایش سهم برداشت کال و جهش قیمت‌ها خبر می‌دهند؛ موضوعی که به گفته برخی باغداران و مسئولان ترمینال‌ها، در مواردی به سطح تقریباً بی‌محصولی در بخشی از باغ‌ها رسیده است. پایان برداشت در ۱۳ هزار و ۲۰۰ هکتار
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان نی‌ریز از پایان برداشت پسته در سطح ۱۳ هزار و ۲۰۰ هکتار از باغ‌های این شهرستان خبر داده و اعلام کرده است: شرایط نامساعد جوی و محدودیت‌های محیطی، میزان تولید امسال را به‌طور چشمگیری کاهش داده است.
به گزارش روابط عمومی مدیریت جهاد کشاورزی نی‌ریز، نادر زارعی با اشاره به جایگاه نی‌ریز در تولید پسته استان فارس گفته است این شهرستان رتبه نخست سطح زیرکشت و تولید پسته در استان را دارد و این محصول یکی از محور‌های معیشتی و اقتصادی منطقه محسوب می‌شود.
عوامل اعلامی کاهش تولید: از سرما و گرما تا قطعی برق
زارعی عوامل اثرگذار بر افت عملکرد را سرمازدگی، گرمازدگی، سقط جنین میوه، خسارت ناشی از قطعی برق و پدیده سال‌آوری (یک سال پر محصول و سال بعد کم) عنوان کرده و گفته است: «برآورد‌ها نشان می‌دهد امسال حدود ۴ هزار تن پسته‌تر و یک سوم همین میزان (۱۳۰۰ تن) پسته خشک در شهرستان برداشت شده است.»
این در حالی است که سال گذشته میزان برداشت پسته تر، ۱۸ هزار تن بود.
افت تولید تا ۹۰ درصد و کار نکردن اکثر ترمینال‌ها
در گفت‌و‌گو با یکی از مسئولان ترمینال ضبط پسته در نی‌ریز، هادی خسروآبادی از کاهش بسیار شدید محصول سخن می‌گوید و تأکید می‌کند: «هیچ، یک‌بیستم پارسال پسته نبود؛ امسال پوکی خیلی داشت.»
او با بیان نمونه‌ای از وضعیت باغ خود می‌گوید: «ما خودمان در ۵۰ هکتار باغ، فقط ۵ تن پسته‌تر داشتیم.» خسروآبادی همچنین وضعیت فعالیت ترمینال‌ها را نشانه‌ای از افت تولید می‌داند: «من سال گذشته بین ۷۰۰ تا ۸۰۰ تن پسته در ترمینال چرخ کردم و امسال ۲۰ تن.»
خسرو طاطی، یکی دیگر از مسئولان ترمینال‌های ضبط پسته در نی‌ریز نیز با تأیید افت گسترده تولید می‌گوید: «امسال، هم کیفیت و هم تولید خیلی پایین بود؛ نسبت به پارسال حدود ۹۰ درصد کمتر.»
به گفته او، برداشت در بسیاری از باغ‌ها به شدت کم شده است: «تولید در هر باغ شاید ۲۰۰ کیلو، ۳۰۰ کیلو، ۱۰۰ کیلو، ۵۰ کیلو و شاید هم کمتر باشد.»
چرا کال‌چینی بیشتر شد؟
در بخش کیفیت، خسروآبادی از پوکی بالا و کاهش کیفیت نسبت به سال قبل سخن می‌گوید. طاطی هم از افت کیفیت و وزن مغز خبر می‌دهد.
زارعی در خبر رسمی اعلام کرده است: «به دلیل افت عملکرد امسال، بیش از ۷۰ درصد محصول به صورت کال برداشت شده است.» این در حالی است که این میزان در سال گذشته تنها ۳۰ درصد بود.
خسروآبادی نیز این موضوع را با نگاه اقتصادی توضیح می‌دهد: وقتی محصول کم است، نگهبانی باغ صرفه ندارد و بخشی از محصول توسط پرندگان آسیب می‌بیند؛ بنابراین برخی باغداران برای کاهش ریسک و هزینه، محصول را زودتر و به صورت کال برداشت می‌کنند.
قیمت‌ها؛ جهش شدید، اما جبران‌کننده کاهش محصول نیست
همزمان با افت تولید، قیمت‌ها روند افزایشی داشته است. خسروآبادی می‌گوید قیمت هر کیلو پسته خشک برخی ارقام مثل اکبری، نسبت به مبلغ ۸۰۰ هزار تومان سال گذشته، امسال به حدود ۳.۵ تا ۴ میلیون تومان رسیده است. طاطی نیز از قیمت‌هایی در همین بازه یاد می‌کند و درباره کال هم می‌گوید قیمت خرید کال که سال گذشته حدود ۱۵۰ هزار تومان بوده، امسال تا حدود ۷۰۰ هزار تومان (و در مواردی بالاتر) گزارش شده است.
با این حال خسروآبادی تأکید می‌کند افزایش قیمت، کاهش حجم تولید را جبران نکرده است و برای مثال، افت از ۱۵۰ تن به ۵ تن، با هیچ جهش قیمتی قابل پوشش نیست. هر چند او می‌گوید درخت‌ها از نظر رویشی سرحال هستند و اگر حادثه‌ای مانند سرمازدگی یا تگرگ رخ ندهد، می‌توان به سال آینده امیدوار بود.
بیمه کشاورزی: کاهش بار، لزوماً خسارت محسوب نمی‌شود
در بخش بیمه، حمیدرضا علینقی (سرناظر بیمه کشاورزی استان فارس و ناظر منطقه‌ای استان هرمزگان) در گفت‌و‌گو با ما، وضعیت امسال را این‌گونه توضیح می‌دهد: «اصلاً بار نبود که بخواهد خسارت ببیند.» او ریشه بخشی از وضعیت را در پدیده سال‌آوری می‌داند و تأکید می‌کند در محصولاتی مانند پسته، یک سال پربار است و سال بعد کم‌بار شدن می‌تواند رخ دهد.
علینقی همچنین یادآور می‌شود سال گذشته در برخی موارد بابت خسارت‌ها نزدیک ۵۰ درصد پرداخت انجام شده، اما امسال، چون بار قابل توجهی شکل نگرفته، موضوع خسارت بیمه‌ای با پیچیدگی بیشتری مواجه است. او در عین حال می‌گوید با مدیریت بهتر باغ، می‌توان بخشی از محصول را حفظ کرد.
فرآوری و بازار
مدیر جهاد کشاورزی نی‌ریز اعلام کرده است بخش باقیمانده محصول پس از فرآوری در ۱۷ ترمینال پسته شهرستان به بازار‌های داخلی و خارجی عرضه می‌شود و فرآوری با رعایت اصول بهداشتی و کنترل آلودگی آفلاتوکسین انجام می‌گیرد. او همچنین از استقبال تاجران استان کرمان به خرید پسته نی‌ریز خبر داده است.
