پاسخ اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی نی‌ریز
فاطمه قرایی رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی نی‌ریز در پاسخ به سؤالاتی در مورد مراسم بزرگداشت روز حافظ بیانیه‌ای به شرح زیر صادر کرد: بسم‌الله الرحمن الرحیم
بیانیه روشنگرانه درباره اجرای هنری در آیین یادروز حافظ در شهرستان نی‌ریز
با سلام وصلوات به پیشگاه
پیامبر رحمت و مهربانی حضرت محمد (ص) و درود و احترام به همه شهروندان نی ریز وفرهیختگان، اصحاب فرهنگ و ادب و دوستداران ارزش‌های دینی و انسانی؛ بر این باوریم که پاسداشت حقیقت، رعایت انصاف در داوری، پرهیز از سوءبرداشت و پایبندی به اخلاق در گفتار و کردار، از آموزه‌های والای دین مبین اسلام است. از همین منظر، و در راستای صیانت از حقیقت، روشنگری افکار عمومی و رفع برخی برداشت‌های نادرست درباره یکی از بخش‌های هنری آیین یادروز حافظ در شهرستان نی‌ریز، لازم می‌دانیم توضیحاتی را با احترام به باور‌های دینی جامعه و با تأکید بر ضرورت داوری آگاهانه و منصفانه، به اطلاع عموم برسانیم.
در پی انتشار خبری با عنوان «شب حافظ، موسیقی و سماع» و طرح برخی انتقاد‌ها درباره اجرای هنری برنامه یادروز حافظ در شهرستان نی‌ریز، ضروری می‌دانیم برای تنویر افکار عمومی و جلوگیری از شکل‌گیری برداشت‌های نادرست، توضیحاتی را به آگاهی علاقه‌مندان فرهنگ و ادب ایران برسانیم.
آنچه در این برنامه اجرا شد، مراسم سماع، آیین عرفانی یا بازسازی مناسک مذهبی نبود؛ بلکه قطعه‌ای نمایشی و هنری بود که بر اساس سناریویی مشخص، با همراهی دف‌نوازی، شعری از سعدی شیرازی و حرکات طراحی‌شده یک بازیگر به اجرا درآمد.
حرکات این اجرا، بخشی از زبان بیانی نمایش بود و با هدف ایجاد فضایی شاعرانه و انتقال مفاهیم انسانی و هنری طراحی شده بود.
بنابراین، اطلاق عنوان «سماع» به این بخش از برنامه، بدون توجه به ماهیت و ساختار واقعی آن، می‌تواند مخاطب را به برداشتی نادرست از آنچه اتفاق افتاده است، برساند حال آنکه باید میان اجرای نمایشیِ الهام‌گرفته از حرکت و چرخش بدن و آیین سماع، به‌عنوان سنتی با زمینه‌ها و معانی خاص عرفانی، تمایز قائل شد. شباهت ظاهری برخی حرکات، به‌تنهایی به معنای یکسان بودن ماهیت، هدف و محتوای دو اجرا نیست. همان‌گونه که نمایش یک حرکت در صحنه تئاتر، لزوماً به معنای برگزاری آیینی متناظر با آن حرکت نیست، استفاده از عناصر حرکتی در یک اثر هنری نیز باید در چارچوب سناریو و مفهوم همان اثر بررسی شود. بی‌گمان یادواره حافظ، فرصتی برای پاسداشت یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌های فرهنگی و ادبی ایران است؛ شاعری که اندیشه‌های او درباره عشق، آزادگی، رهایی از ریا، شناخت خویشتن و کرامت انسانی، قرن‌هاست در وجدان فرهنگی جامعه ایرانی حضور دارد.
برنامه‌ریزی برای چنین رویدادی، مستلزم بهره‌گیری از زبان‌های گوناگون هنری و ایجاد پیوند میان شعر، موسیقی، نمایش و اندیشه است.
حضور این عناصر، هنگامی که در چارچوبی روشن و متناسب با هدف برنامه قرار می‌گیرند، بخشی از ظرفیت‌های بیان هنری برای معرفی میراث ادبی ما هستند. البته احترام به باور‌های دینی و حساسیت‌های اعتقادی مردم، ضرورتی انکارناپذیر است؛ همان‌گونه که انصاف در داوری، دقت در نقل خبر و پرهیز از نسبت دادن عنوان‌هایی که با واقعیت اجرا انطباق ندارند، از الزامات اخلاقی و رسانه‌ای به شمار می‌رود. نقد، حقِ همگان است؛ اما نقد منصفانه زمانی شکل می‌گیرد که موضوع آن دقیق شناخته شده باشد و میان واقعیت رخ‌داده و برداشتی که از آن ارائه می‌شود، تفاوت گذاشته شود. از این‌رو، انتظار می‌رود پیش از نسبت دادن عنوان «سماع» به یک اجرای نمایشی و داوری درباره آن، به ساختارِ سناریو، هدفِ هنری و ماهیتِ واقعی اجرا توجه شود. همچنین شایسته است رسانه‌ها درانتخاب تیتر‌های خبری، به‌ویژه درباره موضوعات فرهنگی و اعتقادی، دقت لازم را به کار گیرند تا تیتر‌ها به‌جای روشن کردن واقعیت، زمینه‌ساز سوءبرداشت و قضاوت‌های شتاب‌زده نشوند.
ما بر این باوریم که پاسداشت فرهنگ و ادب ایران، در کنار احترام به باور‌های دینی جامعه، نیازمند گفت‌و‌گو، آگاهی، انصاف و پرهیز از داوری‌های مبتنی بر شباهت‌های ظاهری است. امید است با تکیه بر خردورزی، گفت‌وگوی مسئولانه و شناخت دقیق‌تر زبان هنر، زمینه برای پاسداشت شایسته مفاخر فرهنگی ایران و تقویت همدلی در جامعه فراهم شود.
✍️ روابط عمومی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی نی‌ریز
