غربالگری سرطان روده بزرگ
گامی مهم در جهت سلامت جامعه سرطان روده بزرگ یکی از شایعترین انواع سرطان در جهان و ایران است. آمارها نشان میدهد که این بیماری پس از سرطانهای پوست و پستان، در رتبههای بالای علتهای مرگ و میر ناشی از سرطان قرار دارد. بسیاری از موارد این سرطان، سالها قبل از تشخیص، به صورت پولیپهای خوشخیم در دیواره روده رشد میکنند. اگر این پولیپها شناسایی و حذف نشوند، طی چندین سال ممکن است به تومورهای بدخیم تبدیل شوند. اما با غربالگری منظم میتوان از بروز سرطان و عواقب آن جلوگیری کرد.
متأسفانه، بسیاری تصور میکنند تا زمانی که علامتی نداشته باشند، سالم هستند. اما حقیقت تلخ این است که سرطان روده در مراحل اولیه اغلب بیصدا عمل میکند. با توجه به اینکه، اکثر سرطانهای روده از پولیپهای کوچک شروع میشوند، غربالگری اجازه میدهد این پولیپها شناسایی و حذف شوند، بنابراین هرگز فرصت بدخیم شدن و تبدیل شدن به سرطان را پیدا نمیکنند.
تشخیص دیرهنگام سرطان روده بزرگ معمولاً نیاز به جراحیهای سنگین، شیمیدرمانی، پرتودرمانی و بستریهای طولانیمدت دارد که نه تنها بار مالی سنگینی بر خانواده تحمیل میکند، بلکه کیفیت زندگی فرد را به شدت کاهش میدهد.
با غربالگری منظم، شانس بهبودی کامل به بیش از ۹۰ درصد میرسد و درنتیجه فرد سریعتر به زندگی عادی بر میگردد و میتواند شغل خود را حفظ کند، تفریح سالمی داشته باشد و به طور کلی، عوارض جانبی شدید ناشی از درمانهای پیچیده را تجربه نکند.
اگر فردی هر یک از موارد زیر را برای بیش از دو هفته تجربه کرد، نباید منتظر بماند و باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه کند:
◼ تغییر ناگهانی در عادات دفع (یبوست یا اسهال مداوم).
◼ وجود خون روشن یا تیره در مدفوع.
◼ باریک شدن مدفوع (مدفوع مدادی شکل).
◼ احساس عدم تخلیه کامل روده پس از اجابت مزاج.
◼ درد، گرفتگی یا نفخ مداوم شکم.
◼ خستگی غیرقابل توضیح و کاهش وزن بیدلیل.
علاوه بر این، اگر یکی از بستگان درجه یک (پدر، مادر، خواهر یا برادر) به سرطان روده مبتلا بوده است، خطر ابتلای در فرد بیشتر است. در این شرایط، لازم است غربالگری را زودتر از ۵۰ سالگی (معمولاً۱۰ سال قبل از سنی که بستگان مبتلا تشخیص داده شدند) و تحت نظر پزشک آغاز کنند.
خوشبختانه، وزارت بهداشت و درمان، برنامهای منظم و رایگان برای مقابله با این بیماری اجرا کرده است. غربالگری برای تمامی افراد سالم بین سنین ۵۰ تا ۷۰ سال و از طریق انجام آزمایش خون مخفی در مدفوع (FIT) انجام میشود. این آزمایش ساده، غیرتهاجمی، کمهزینه و بسیار دقیق است و میتواند خون پنهان در مدفوع را که نشانه اولیه پولیپ یا سرطان است، شناسایی کند. این آزمایش در مراکز خدمات جامع سلامت شهری و روستایی به صورت رایگان ارائه میشود.
بنابراین، صبر کردن برای «احساس بیماری» اشتباهترین تصمیم ممکن است. پولیپها فرصت طلایی برای پیشگیری هستند و شرکت در برنامه غربالگری، سرمایهگذاری روی آرامش خیال و سلامتی آینده افراد است.
تمام افراد ۵۰ تا ۷۰ سال و افراد دارای علائم مشکوک و سابقه خانوادگی مثبت میتوانند به نزدیکترین مرکز خدمات جامع سلامت محل سکونت خود مراجعه کنند و با ارائه کد ملی درخواست انجام تست FIT را بدهند.
